جغرافيايي است، كه نخستين كتاب در نوع خودش بهشمار ميرود و در آن نام كوهها، جنگلها، چشمهها و غيره بهترتيب الفبايي ذكر شده است. بدان سبب، نخست از كوهها سخن گفته كه از بقيه بلندترند، پس از آن، از جنگلهايي ياد كرده كه در دامنهٴ آنها قرار دارند، بعد از چشمهها، درياچهها، رودها، زمينهاي پست جلگهاي و سرانجام، از درياها كه پايينتر از همه قرار دارند.
برخلاف پترارك كه تنها بهجغرافياي تاريخي علاقه داشت، بوكاچيو كنجكاوي زيادي در مورد پديدههاي طبيعي از خود نشان ميدهد، از قبيل كشته شدن ماهيان بر اثر بخار گوگرد در نزديكي پوتسولي، گوش ماهيهاي سفيدي كه در كرانههاي رود السا يافت ميشود و ورقهٴ آهكي كه آب آن رودخانه برروي اشياي مختلف باقي ميگذارد. با اينهمه، در مقالههايش در باب رودآرنو و چشمهٴ ووكلوز، از استادش پترارك بهتفصيل ياد ميكند. دستكم پنج چاپ سدهٴ پانزدهم از اين كتاب كوچك در دست است، ولي هيچ ترجمهاي از آن در اين قرن چاپ نشده است. ترجمهٴ ايتاليايي آن بهوسيلهٴ نيكولو ليبوريو (1474ـ1557)، كانن ونيزي احتمالاً در حدود 1520 در ونيز چاپ شد.
بوكاچيو فرهنگ جغرافيايي موسوم به ويبيوس سكوئستر ( سدهٴ چهارم يا پنجم)1 را مورد استفادهٴ زيادي قرار داد، گرچه مأخذش منحصر به آن نبود. اينكه آيا او آن را انتحال كرده يا نه بسته به عقيدهٴ افراد است؛ در هر صورت، از آن كه مهمترين مأخذش بوده، ذكري نكرده است.
بايد توجه داشت كه اين چهار اثر لاتيني را بوكاچيو همزمان نوشت و براي هريك، بهويژه، سومي، مدت نسبتاً زيادي از عمرش را صرف كرد.
4. مطالعهٴ دانته. نوشتههاي لاتيني بوكاچيو مورد نظر مورخ علم نيست، به جز
دكامرون و آن هم بهخاطر اهميت ذاتي و بازتاب وسيع آن و همچنين كتاب
زندگي دانته. اين آخري كتاب كوچكي است كه در حدود 1360 تأليف ومدتي بعد، توسط موٴلف اصلاح و تلخيص شده است. كتاب بسيار مستند است و بهصورت دلكشي نوشته شده و با همهٴ كوچكي نقطهٴ عطفي در تاريخ زندگينامهنگاري به شمار ميرود و ميتوان آن را از نخستين زندگينامههاي جديد دانست. اولينبار، در سال 1477 چاپ شد.
جمهوري فلورانس در دوازدهم اوت 1373 يك دوره تدريس عمومي سالانه را به نام درس
1.The Liber de fluminibus,de fontibus,de lacubus,de nemoribus ,de paludibus,de montibus ,de gentibus ,de regionibus de origine urbis Romae,etc.First edition by Jacob Mazzocchi (20 leaves, Rome 1505) .Many times reprinted either separately or with other geographicalbooks such as Pomponius Mela .Critical editions by Jeremias Jacob Oberlin (Strasbourg 1778); by Louis Baudet with French translaition (67 p., Paris 1843); by Conrad Bursian (program, 23 p., Zurich 1867).Albert Pueschel: De Vibii Sequestri libelli geographici fontibus et compositione (55 p., Halis Saxonum 1907).